De geschiedenis achter de herfstbock

We zitten nog midden in het herfstbockseizoen, dat loopt van eind september tot februari en na het nuttigen van menig herfstbockbier, vond ik het eens tijd om stil te staan bij waar de herfstbocktraditie nou eigenlijk vandaan komt. Want ook al drinken we in Nederland, in het najaar graag een herfstbock. Het bier komt hier niet vandaan.

De oorsprong van herfstbock

Bokbier is ontstaan in de 17e eeuw bij onze oosterburen. Daar brouwden ze in de stad Einbeck bier met de naam Ainpöckisch bier, dat werd verkort naar Ainpöck om vervolgens in de volksmond te eindigen als ein bock. Die verbastering ontstond, toen de brouwer uit Einbecker, Elias Pilcher werd aangesteld als brouwer in het zuiden. Het waren de Müncheners die voor deze verbastering zorgden.

Het bockbier uit de stad Einbeck was geliefd door heel Duitsland en bereikten ook de buitenlandse Hanzesteden. Tot die Hanzesteden behoorden ook steden uit Nederland, Oostenrijk en Noorwegen. Landen waar nog steeds graag bockbier gedronken en gebrouwen wordt.

Maar wat heeft een bok dan met bockbier te maken?

Met een naam als bockbier denk je natuurlijk aan het dier de bok. Daardoor dat het oorspronkelijk als bockbier geschreven bier ook wel als bokbier geschreven wordt. Beide schrijfwijzen zijn juist. Echter heeft een bockbier niets met het dier te maken. Het is een marketingtruc geweest om het bier met het dier te associëren.

Dat verhaal luidt namelijk dat de naam afkomstig is van de god Wodan, ook wel Thor genoemd. Deze god werd vaak afgebeeld als half mens half bok en hij reed door de hemel op een bokkenwagen. Hij is de god van vruchtbaarheid. De nieuwe tarwe- en gerst oogst zou in zijn ere gevierd worden door van de oogst een bokbier te brouwen. Het is echter het eerste verhaal dat waar is.

Wat is een herfstbock nu precies voor bier?

De herfstbock is een ondergistend bier met een alcohol percentage dat ligt tussen de 6 en 9%. De kleur van het bier is roodbruin. Bij het brouwproces wordt twee keer zoveel mout gebruikt als bij het brouwen van een pils. Hierdoor ontstaat een bier dat rijker van smaak is. Een smaak die ook zoeter is, dankzij het gebruik van gekarameliseerde mouten. Die smaak is vaak nadrukkelijk aanwezig in het bier.

Tegenwoordig worden er veel bovengistende bockbieren gebrouwen, waarvan de Hertog-Jan Bockbier, de eerste was in Nederland. Het bovengistend brouwen van het bier, geeft het bier net wat meer variatie in smaak. Zo kunnen er tonen van fruit te bespeuren zijn in het bier.

Om een bier officieel bockbier te mogen is er één wettelijke eis. En dat is dat het bier een stamwortgehalte van 15,5 graden Plato moet hebben. Het stamwortgehalte duidt in essentie de densiteit van het bier aan.

Hoe drink je een hefstbock het beste?

Niet elk bier is hetzelfde en een bockbier drink je anders dan bijvoorbeeld een blond bier of een pilsje. De schenktemperatuur ligt namelijk wat hoger, vanwege alle aroma’s in het bier. Wanneer het bier te koud is, komen deze niet goed tot hun recht. Het bier direct inschenken, wanneer het uit de koelkast komt is dus zonde. Beter is het om het bier eventjes te laten staan. Vanaf een graadje of 8 komen de aroma’s al veel beter tot hun recht en zo rond de 10 à 12 graden smaakt het bier op zijn beste.
Ook het glas waar je uit drinkt is belangrijk. Een bockbier komt het beste tot zijn recht in een bol glas, zodat aroma’s goed loskomen.

bockbier in bol glas

Enkele uitstekende bockbieren

In de loop der jaren zijn er meer en meer bockbieren op de markt gekomen en ondertussen is een brede selectie ontstaan. Als ik dan een aanbeveling zou mogen doen. Dit zijn enkele uitstekende bockbieren:

  1. Hertog-Jan Bockbier

Het bockbier van Hertog-Jan was het eerste bovengistende bockbier op de markt. Het is tevens een persoonlijke favoriet, dankzij de uitstekende balans tussen geroosterde moutsmaken en tonen van karamel.

  1. Brand Dubbelbock

Dit bockbier wordt gekenmerkt door een dubbele rijping. Qua smaak is deze iets zoeter dan de Hertog-Jan bockbier. Het bier heeft een prachtige, robijnrode kleur en is een genot om naar te kijken, maar zeker ook om van te proeven.

  1. De La Trappe Bockbier

Deze herfstbock van La Trappe is het enige trappistenbockbier in de hele wereld en werd in 2014 zelfs nog uitgeroepen tot beste bockbier van Nederland. In tegenstelling tot de twee bockbieren hierboven is dit bockbier wat pittiger van karakter, dankzij kruidige aroma’s en een sterkere aanwezigheid van gebrande mouten. Wel is er een zoete ondertoon. Zeker een bockbier die je geproefd moet hebben.

  1. Ijbok

Het ijbok van de Amsterdamse brouwerij ’t Ij is een zwart/ bruin bier met de smaken van geroosterd mout, donkerfruit en zelfs een beetje koffie. Het bier heeft een mooie bruine schuimkraag en is een van de minder zoete bockbieren. Het bier heeft een droge afdronk en is niet een typische herfstbock, maar lekker is ie zeker.

  1. De Chouffe bok 6666

Het bokbiertje van brasserie Achouffe, is er een die speciaal voor de Nederlandse markt wordt gebrouwen. Belgen zelf drinken immers niet zo graag bockbier als wij. Het Chouffe bockbiertje is frisser en fruitiger, ten opzichte van andere bockbieren. De kleur van het bier is wat koperachtig en het bier is wat zoeter van smaak, maar eindigt met een bittertje. Het bockbier biedt een mooie afwisseling ten opzichte van de andere bockbieren.

Ben jij een fan van herfstbock?

Wat mij betreft is de herfstbocktraditie er een om in stand te houden. Ze smaken mij erg goed en zijn zeker iets wat de herfst een stuk aangenamer maakt. Vandaar dat het leuk is om eens verder te verdiepen in de biersoort. Ben jij ook fan van de herfstbock, of houd je meer van een blond kleurig bier? Een lentebock misschien? Laat het me weten in de reacties.

Meer bier weetjes

Alle bier weetjes >

Plaats een reactie